Mosquito Bite: దోమలకు రక్తం రుచి చూపించింది ఎవరంటే?

Mosquito Bite: చిన్న పరిమాణంలో కనిపించే దోమలు మనుషుల జీవితాలపై చూపిస్తున్న ప్రభావం మాత్రం విపరీతంగా ఉంది. సాధారణంగా ఒక చిన్న కాటు అనిపించినా, దాని వెనుక దాగి ఉన్న ప్రమాదాలు ఎన్నో ఉన్నాయి. దోమల ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మందిని ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. అయితే ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే.. ఈ దోమలు మొదట్లో మనుషుల రక్తాన్ని తాగేవి కావని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. సుమారు 2 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం మొదటిసారిగా మనిషి రక్తాన్ని రుచి చూసిన దోమలు, ఆ తరువాత అదే అలవాటుగా మార్చుకున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. అప్పటి వరకు అవి ఇతర జంతువులపై ఆధారపడి జీవించేవని, కాలక్రమేణా మనుషుల దగ్గర నివాసాలు పెరగడంతో మన రక్తాన్ని ప్రధాన ఆహారంగా ఎంచుకున్నాయని తెలుస్తోంది.

ఇటీవల ఉత్తర తూర్పు భారతదేశం, ఆగ్నేయాసియా ప్రాంతాల్లో నిర్వహించిన పరిశోధనలు ఈ విషయాలను మరింత స్పష్టంగా వెల్లడించాయి. దోమల జన్యు నిర్మాణాన్ని పరిశీలించిన శాస్త్రవేత్తలు, మలేరియా వ్యాప్తికి కారణమయ్యే అనాఫిలిస్ జాతికి చెందిన దోమలే ముందుగా మనుషుల రక్తాన్ని తాగడం ప్రారంభించాయని నిర్ధారించారు. ఈ జాతి దోమలు మనుషులతో దగ్గర సంబంధం ఏర్పరుచుకుని, తరతరాలుగా అదే అలవాటును కొనసాగించాయి. మన శరీరంలోని పోషకాలు వీటికి అనుకూలంగా ఉండటంతో, అవి వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతూ తమ జన్యు లక్షణాలను బలపరిచాయి. దీంతో మానవ జీవన విధానానికి దగ్గరగా ఉండే దోమల జాతులు పెరిగినట్లు పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.

మలయ్, సుమత్రా, జావా, బోర్నియో వంటి ప్రాంతాలు దోమల ఉద్భవానికి ముఖ్య కేంద్రాలుగా గుర్తించబడ్డాయి. ఈ ప్రాంతాల్లోనే ప్రారంభ దశలో దోమలు విస్తృతంగా ఉండేవి. పరిశోధనకు నాయకత్వం వహించిన ఉపాసన సింగ్ వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం.. ఒకప్పుడు దోమలు పూర్తిగా స్వతంత్రంగా జీవించేవి. మనుషులపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం వాటికి ఉండేది కాదు. అయితే మనుషులు ఆ ప్రాంతాల్లో స్థిరపడటం ప్రారంభించిన తరువాత, దోమలు తమ ఆహారపు అలవాట్లను మార్చుకుని మానవ రక్తాన్ని తాగడం ప్రారంభించాయి. ఇదే మార్పు తరువాతి కాలంలో దోమలను మనిషికి అత్యంత ప్రమాదకరమైన జీవులుగా మార్చింది.

ఇంకా కొన్ని జాతుల దోమలు మాత్రం చాలా ఆలస్యంగా మనుషుల రక్తాన్ని తాగడం ప్రారంభించాయి. ముఖ్యంగా ఏడిస్, ఈజిప్టి, క్యూలెక్స్ పైపియన్స్ వంటి జాతులు సుమారు 10 వేల సంవత్సరాల క్రితం నుంచే మనుషులపై ఆధారపడుతున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు పేర్కొన్నారు. ఇవి పట్టణ ప్రాంతాల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తూ, డెంగ్యూ, చికున్ గున్యా వంటి వ్యాధులను వ్యాప్తి చేస్తున్నాయి. ఈ మార్పులు దోమల ప్రవర్తనలో ఎంత పెద్ద పరిణామం జరిగిందో తెలియజేస్తున్నాయి.

పురాతన కాలంలో హోమో ఎరెక్టస్ అనే మానవ జాతి దోమల కాటుకు మొదటగా గురైందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. ఆ కాలంలో మనుషులు ప్రస్తుతం ఉన్న విధంగా కాకుండా, ప్రకృతికి దగ్గరగా జీవించేవారు. చెట్లపై నివసించే కోతులు, ఇతర జంతువుల రక్తమే మొదట దోమల ఆహారం. తరువాత భూమిపై జీవించే జంతువులపై దృష్టి పెట్టిన దోమలు, చివరకు మనుషులపై ఆధారపడే స్థాయికి చేరుకున్నాయి. మనుషుల సంఖ్య పెరగడం, వారి జీవన శైలి మారడం వల్ల దోమలు పూర్తిగా మానవ రక్తంపైనే ఆధారపడేలా మారిపోయాయి. ఈ మార్పుతోనే మలేరియా వంటి ప్రమాదకర వ్యాధులు ప్రపంచంలో వ్యాపించడం ప్రారంభమైంది.

దోమల ఉద్భవం సుమారు 200 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం జరిగినదని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. అంటే మానవ జాతి ఏర్పడకముందే ఇవి భూమిపై ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 3500 రకాల దోమలు ఉన్నప్పటికీ, వాటిలో చాలా తక్కువ శాతం మాత్రమే మనుషుల రక్తాన్ని తాగుతాయి. అయినప్పటికీ ఆ కొద్ది శాతం దోమలే ప్రపంచ ఆరోగ్యానికి అతిపెద్ద ప్రమాదంగా మారాయి. ముఖ్యంగా మలేరియా వ్యాప్తి చేసే అనోఫిలిస్ జాతి దోమలు మొదట కోతులు, కొండ ప్రాంతాల్లోని జంతువుల రక్తాన్ని తాగుతూ జీవించేవని, తరువాత మనుషులకు అలవాటు పడినట్లు వెల్లడైంది.

దోమల ప్రమాదం ఎంత తీవ్రమో గణాంకాలు చూస్తే స్పష్టమవుతుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 249 మిలియన్ మంది దోమల ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధులతో బాధపడుతున్నారు. మలేరియా కారణంగా మాత్రమే 6,08,000 మంది మరణించారని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. దోమల కాటు వల్ల డెంగ్యూ, చికున్ గున్యా, జపనీస్ ఎన్సెఫాలిటిస్, వెస్ట్ నైలు వంటి అనేక ప్రమాదకర వ్యాధులు వ్యాపిస్తున్నాయి. చిన్నగా కనిపించే ఈ జీవులు మానవాళికి ఎంతటి ముప్పుగా మారాయో ఇదే సాక్ష్యం. కాబట్టి దోమల విషయంలో నిర్లక్ష్యం అసలు వద్దు, జాగ్రత్తలు తప్పనిసరిగా తీసుకోవాలి.

ALSO READ: State Elections 2026: అసలు సిసలు తీర్పు అప్పుడే..