Legal Issues: చెక్కు బౌన్స్ అయితే ఎన్నేళ్ల జైలు శిక్ష ఉంటుంది..?

Legal Issues: డిజిటల్ సాంకేతికత విస్తృతంగా అందుబాటులోకి వచ్చిన తర్వాత బ్యాంకింగ్ రంగంలో భారీ మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. ఒకప్పుడు డబ్బు జమ చేయడం, నగదు ఉపసంహరించుకోవడం లేదా ఇతరులకు నగదు పంపించడం కోసం తప్పనిసరిగా బ్యాంకులకు వెళ్లాల్సి వచ్చేది. గంటల తరబడి క్యూలలో నిలబడి పనులు పూర్తి చేసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఉండేది. కానీ ప్రస్తుతం మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ సదుపాయాలతో ఇంట్లో నుంచే క్షణాల్లోనే బ్యాంకింగ్ లావాదేవీలు నిర్వహించే అవకాశం లభిస్తోంది. ముఖ్యంగా యూపీఐ సేవలు అందుబాటులోకి వచ్చిన తర్వాత నగదు బదిలీలు మరింత సులభంగా మారాయి. అయినప్పటికీ వ్యాపార లావాదేవీలు, వ్యక్తిగత ఆర్థిక వ్యవహారాలు మరియు పెద్ద మొత్తాల చెల్లింపుల కోసం ఇప్పటికీ చాలామంది చెక్కులను వినియోగిస్తున్నారు. అయితే చెక్కు జారీ చేసే సమయంలో జరిగే చిన్న పొరపాట్లు కూడా పెద్ద చట్టపరమైన సమస్యలకు దారితీయవచ్చు. ముఖ్యంగా చెక్ బౌన్స్ అయినప్పుడు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.

చెక్కు బౌన్స్ అనేది సాధారణ విషయం కాదని న్యాయ నిపుణులు చెబుతున్నారు. బ్యాంకులో సమర్పించిన చెక్కును చెల్లించేందుకు అవసరమైన నిబంధనలు నెరవేరకపోతే బ్యాంకు ఆ చెక్కును తిరస్కరిస్తుంది. దీనినే చెక్ బౌన్స్‌గా పరిగణిస్తారు. భారతదేశంలో అమలులో ఉన్న 1881 నాటి నెగోషియబుల్ ఇన్‌స్ట్రుమెంట్స్ చట్టంలోని సెక్షన్ 138 ప్రకారం, సరిపడ నిధులు లేకపోవడం లేదా ఇతర కారణాలతో చెక్కు బౌన్స్ కావడం ఒక చట్టపరమైన అంశంగా పరిగణించబడుతుంది. ముఖ్యంగా బాకీ చెల్లింపుల కోసం జారీ చేసిన చెక్కు బౌన్స్ అయితే సంబంధిత వ్యక్తిపై కేసు నమోదు చేసే అవకాశం ఉంటుంది. ఇలాంటి సందర్భాల్లో చెక్కు స్వీకరించిన వ్యక్తి చట్టపరమైన చర్యలు ప్రారంభించవచ్చు.

చెక్ బౌన్స్ అయిన వెంటనే జైలు శిక్ష విధించబడదు. ముందుగా చెక్కు జారీ చేసిన వ్యక్తికి చట్టపరమైన నోటీసు పంపిస్తారు. ఆ నోటీసు అందిన తర్వాత 15 రోజులలోగా బకాయి మొత్తాన్ని చెల్లించే అవకాశం ఉంటుంది. ఆ గడువులోపు చెల్లింపు జరగకపోతే సంబంధిత వ్యక్తిపై కోర్టులో క్రిమినల్ కేసు దాఖలు చేయవచ్చు. కేసు విచారణ అనంతరం నేరం రుజువైతే గరిష్టంగా 2 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష విధించే అవకాశం ఉంది. అంతేకాకుండా చెక్కులో పేర్కొన్న మొత్తానికి రెట్టింపు వరకు జరిమానా కూడా విధించవచ్చు. పదేపదే చెక్కులు బౌన్స్ చేస్తున్నట్లు తేలితే కోర్టులు మరింత కఠినంగా వ్యవహరించే అవకాశముంది.

చెక్ బౌన్స్ వల్ల కేవలం చట్టపరమైన సమస్యలే కాకుండా ఆర్థిక భారం కూడా ఎదురవుతుంది. చెక్కు తిరస్కరించబడినప్పుడు బ్యాంకులు సంబంధిత ఖాతాదారుల నుంచి జరిమానాలు వసూలు చేస్తాయి. బ్యాంకును బట్టి ఈ ఛార్జీలు మారవచ్చు. సాధారణంగా చెక్ బౌన్స్ అయిన సందర్భాల్లో రూ.150 నుంచి రూ.750 వరకు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మొత్తాన్ని బ్యాంకులు జరిమానాగా వసూలు చేసే అవకాశం ఉంటుంది. దీంతో పాటు వ్యక్తిగత విశ్వసనీయత, వ్యాపార పరపతి కూడా దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.

చెక్ బౌన్స్ కావడానికి అనేక కారణాలు ఉంటాయి. ముఖ్యంగా చెక్కు జారీ చేసిన వ్యక్తి ఖాతాలో తగినంత నగదు లేకపోవడం ప్రధాన కారణంగా కనిపిస్తుంది. అలాగే చెక్కుపై చేసిన సంతకం బ్యాంకు రికార్డుల్లో ఉన్న సంతకంతో సరిపోలకపోయినా బ్యాంకు చెక్కును తిరస్కరించవచ్చు. తేదీ తప్పుగా నమోదు చేయడం, చెక్కులో వివరాలు స్పష్టంగా లేకపోవడం, చెక్కు చెల్లుబాటు గడువు ముగియడం వంటి కారణాలు కూడా చెక్ బౌన్స్‌కు దారితీస్తాయి. అందువల్ల చెక్కు జారీ చేసే ముందు ఖాతాలో సరిపడ నిధులు ఉన్నాయో లేదో నిర్ధారించుకోవడం, సంతకం సరిగ్గా చేయడం, తేదీలు మరియు ఇతర వివరాలను జాగ్రత్తగా నమోదు చేయడం చాలా అవసరం. చిన్న పొరపాటు కూడా పెద్ద చట్టపరమైన సమస్యలకు దారితీసే అవకాశం ఉన్నందున చెక్కుల వినియోగంలో అప్రమత్తంగా ఉండాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

ALSO READ: Viral Video: ప్రతి ఉద్యోగిని ఆలోచింపజేస్తున్న చిన్నారి ప్రశ్న!