Women Empowerment: భారతీయ మహిళల జీవితాల్లో పెను మార్పులు..?
Women Empowerment: భారత్‌లో మహిళల జీవనశైలిలో గణనీయమైన మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. విద్య, ఉపాధి, ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఎక్కువ మంది మహిళలు సంప్రదాయ వైవాహిక జీవితానికి భిన్నంగా స్వతంత్ర జీవన విధానాన్ని ఎంచుకుంటున్నట్లు తాజా గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో ఈ ధోరణి మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. పెళ్లి చేసుకోకుండా ఉండటం, ఆలస్యంగా వివాహం చేసుకోవడం లేదా వ్యక్తిగత కారణాలతో ఒంటరిగా జీవించడం వంటి పరిస్థితులు గతంతో పోలిస్తే గణనీయంగా పెరుగుతున్నాయని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.
ఒంటరిగా జీవిస్తున్న మహిళల శాతంలో తమిళనాడు దేశంలోనే అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. అక్కడ 11.6 శాతం మంది మహిళలు ఒంటరి జీవితాన్ని గడుపుతున్నారు. అనంతరం కేరళ 10.4 శాతంతో రెండో స్థానంలో ఉండగా, కర్ణాటక 8.6 శాతంతో మూడో స్థానంలో నిలిచింది. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో కూడా ఈ సంఖ్య గణనీయంగానే ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 8.0 శాతం మంది మహిళలు ఒంటరిగా జీవిస్తుండగా, తెలంగాణలో ఈ శాతం 7.6గా నమోదైంది. పురుషులతో పోలిస్తే మహిళలు 4 నుంచి 5 రెట్లు ఎక్కువగా ఒంటరి జీవితాన్ని ఎంచుకుంటున్నట్లు గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి.
ఈ పరిస్థితికి పలు సామాజిక, ఆర్థిక కారణాలు దోహదం చేస్తున్నాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. మహిళల్లో విద్యా స్థాయి పెరగడం, ఉద్యోగ అవకాశాలు విస్తరించడం, ఆర్థికంగా స్వయం సమృద్ధి సాధించడం వంటి అంశాలు ప్రధాన కారణాలుగా కనిపిస్తున్నాయి. గతంలో కుటుంబంపై ఆధారపడే పరిస్థితులు ఉండగా, ఇప్పుడు స్వతంత్రంగా జీవించే సామర్థ్యం మహిళల్లో పెరిగింది. దీంతో వ్యక్తిగత అభిరుచులు, లక్ష్యాలు, వృత్తిపరమైన ఎదుగుదలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తూ చాలా మంది మహిళలు వివాహ జీవితంపై పునరాలోచన చేస్తున్నట్లు పరిశీలకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
అలాగే వైవాహిక జీవితంలో రాజీ పడాల్సిన పరిస్థితులను అంగీకరించేందుకు చాలామంది మహిళలు ఆసక్తి చూపడం లేదని సామాజిక విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. పరస్పర అవగాహన, గౌరవం, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం పెరగడంతో మహిళలు తమ నిర్ణయాలను స్వయంగా తీసుకుంటున్నారు. మరోవైపు పురుషుల సగటు ఆయుర్దాయం మహిళలతో పోలిస్తే తక్కువగా ఉండటం వల్ల భర్తను కోల్పోయిన మహిళల సంఖ్య కూడా పెరుగుతోంది. ఈ అంశం కూడా ఒంటరిగా జీవించే మహిళల సంఖ్య పెరగడానికి ఒక కారణంగా నిలుస్తోంది.
ఇదిలా ఉండగా దేశంలో సంతానోత్పత్తి రేటు కూడా క్రమంగా తగ్గుముఖం పడుతోంది. జనాభా సమతుల్యత కొనసాగాలంటే మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు 2.1గా ఉండాలని జనాభా నిపుణులు సూచిస్తారు. అయితే ప్రస్తుతం దేశ సగటు 1.9కు పడిపోయింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఈ రేటు 1.4గా ఉండగా, తెలంగాణలో 1.5గా నమోదైంది. ఇది భవిష్యత్తులో జనాభా నిర్మాణంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
మరో ఆసక్తికర అంశం ఏమిటంటే కొన్ని ప్రాంతాల్లో గ్రామీణ ప్రాంతాల కంటే పట్టణ ప్రాంతాల్లోనే సంతానోత్పత్తి రేటు ఎక్కువగా నమోదవుతోంది. ముఖ్యంగా తెలంగాణ, ఢిల్లీ వంటి ప్రాంతాల్లో ఈ పరిస్థితి కనిపించడం విశేషంగా మారింది. సాధారణంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఎక్కువ మంది పిల్లలు ఉంటారనే అభిప్రాయం ఉండగా, కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ ధోరణి మారుతున్నట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి.
వివాహాల విషయంలో కూడా దేశవ్యాప్తంగా మార్పులు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. బాల్య వివాహాల సమస్య ఇంకా కొన్ని రాష్ట్రాల్లో కొనసాగుతున్నప్పటికీ, దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో మహిళలు ఆలస్యంగా వివాహం చేసుకోవడానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు. దేశవ్యాప్తంగా మహిళల సగటు వివాహ వయసు 23.1 సంవత్సరాలుగా నమోదవగా, కేరళలో అది 24.5 సంవత్సరాలకు చేరింది. విద్యాభ్యాసం, ఉన్నత చదువులు, ఉద్యోగ అవకాశాలు, ఆర్థిక స్వావలంబన వంటి అంశాలు వివాహ వయసు పెరగడానికి ప్రధాన కారణాలుగా గుర్తిస్తున్నారు.
సామాజిక మార్పులు, మహిళల సాధికారత, ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం వంటి అంశాలు దేశ అభివృద్ధికి సానుకూల సంకేతాలుగా భావించినప్పటికీ, కుటుంబ వ్యవస్థలో చోటుచేసుకుంటున్న మార్పులు భవిష్యత్తులో సమాజ నిర్మాణంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతాయన్న అంశంపై నిపుణులు పరిశోధనలు కొనసాగిస్తున్నారు. మారుతున్న జీవనశైలి, తగ్గుతున్న సంతానోత్పత్తి రేటు, ఆలస్య వివాహాలు వంటి అంశాలు భవిష్యత్తు సామాజిక, ఆర్థిక విధానాల రూపకల్పనలో కీలక పాత్ర పోషించే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ALSO READ: Telangana: మహిళా లెక్చరర్‌కు అసభ్యకర మెసేజ్‌లు.. సీన్ కట్ చేస్తే..
ఒంటరిగా జీవిస్తున్న మహిళల శాతంలో తమిళనాడు దేశంలోనే అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. అక్కడ 11.6 శాతం మంది మహిళలు ఒంటరి జీవితాన్ని గడుపుతున్నారు. అనంతరం కేరళ 10.4 శాతంతో రెండో స్థానంలో ఉండగా, కర్ణాటక 8.6 శాతంతో మూడో స్థానంలో నిలిచింది. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో కూడా ఈ సంఖ్య గణనీయంగానే ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 8.0 శాతం మంది మహిళలు ఒంటరిగా జీవిస్తుండగా, తెలంగాణలో ఈ శాతం 7.6గా నమోదైంది. పురుషులతో పోలిస్తే మహిళలు 4 నుంచి 5 రెట్లు ఎక్కువగా ఒంటరి జీవితాన్ని ఎంచుకుంటున్నట్లు గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి.
ఈ పరిస్థితికి పలు సామాజిక, ఆర్థిక కారణాలు దోహదం చేస్తున్నాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. మహిళల్లో విద్యా స్థాయి పెరగడం, ఉద్యోగ అవకాశాలు విస్తరించడం, ఆర్థికంగా స్వయం సమృద్ధి సాధించడం వంటి అంశాలు ప్రధాన కారణాలుగా కనిపిస్తున్నాయి. గతంలో కుటుంబంపై ఆధారపడే పరిస్థితులు ఉండగా, ఇప్పుడు స్వతంత్రంగా జీవించే సామర్థ్యం మహిళల్లో పెరిగింది. దీంతో వ్యక్తిగత అభిరుచులు, లక్ష్యాలు, వృత్తిపరమైన ఎదుగుదలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తూ చాలా మంది మహిళలు వివాహ జీవితంపై పునరాలోచన చేస్తున్నట్లు పరిశీలకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
అలాగే వైవాహిక జీవితంలో రాజీ పడాల్సిన పరిస్థితులను అంగీకరించేందుకు చాలామంది మహిళలు ఆసక్తి చూపడం లేదని సామాజిక విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. పరస్పర అవగాహన, గౌరవం, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం పెరగడంతో మహిళలు తమ నిర్ణయాలను స్వయంగా తీసుకుంటున్నారు. మరోవైపు పురుషుల సగటు ఆయుర్దాయం మహిళలతో పోలిస్తే తక్కువగా ఉండటం వల్ల భర్తను కోల్పోయిన మహిళల సంఖ్య కూడా పెరుగుతోంది. ఈ అంశం కూడా ఒంటరిగా జీవించే మహిళల సంఖ్య పెరగడానికి ఒక కారణంగా నిలుస్తోంది.
ఇదిలా ఉండగా దేశంలో సంతానోత్పత్తి రేటు కూడా క్రమంగా తగ్గుముఖం పడుతోంది. జనాభా సమతుల్యత కొనసాగాలంటే మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు 2.1గా ఉండాలని జనాభా నిపుణులు సూచిస్తారు. అయితే ప్రస్తుతం దేశ సగటు 1.9కు పడిపోయింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఈ రేటు 1.4గా ఉండగా, తెలంగాణలో 1.5గా నమోదైంది. ఇది భవిష్యత్తులో జనాభా నిర్మాణంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
మరో ఆసక్తికర అంశం ఏమిటంటే కొన్ని ప్రాంతాల్లో గ్రామీణ ప్రాంతాల కంటే పట్టణ ప్రాంతాల్లోనే సంతానోత్పత్తి రేటు ఎక్కువగా నమోదవుతోంది. ముఖ్యంగా తెలంగాణ, ఢిల్లీ వంటి ప్రాంతాల్లో ఈ పరిస్థితి కనిపించడం విశేషంగా మారింది. సాధారణంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఎక్కువ మంది పిల్లలు ఉంటారనే అభిప్రాయం ఉండగా, కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ ధోరణి మారుతున్నట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి.
వివాహాల విషయంలో కూడా దేశవ్యాప్తంగా మార్పులు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. బాల్య వివాహాల సమస్య ఇంకా కొన్ని రాష్ట్రాల్లో కొనసాగుతున్నప్పటికీ, దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో మహిళలు ఆలస్యంగా వివాహం చేసుకోవడానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు. దేశవ్యాప్తంగా మహిళల సగటు వివాహ వయసు 23.1 సంవత్సరాలుగా నమోదవగా, కేరళలో అది 24.5 సంవత్సరాలకు చేరింది. విద్యాభ్యాసం, ఉన్నత చదువులు, ఉద్యోగ అవకాశాలు, ఆర్థిక స్వావలంబన వంటి అంశాలు వివాహ వయసు పెరగడానికి ప్రధాన కారణాలుగా గుర్తిస్తున్నారు.
సామాజిక మార్పులు, మహిళల సాధికారత, ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం వంటి అంశాలు దేశ అభివృద్ధికి సానుకూల సంకేతాలుగా భావించినప్పటికీ, కుటుంబ వ్యవస్థలో చోటుచేసుకుంటున్న మార్పులు భవిష్యత్తులో సమాజ నిర్మాణంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతాయన్న అంశంపై నిపుణులు పరిశోధనలు కొనసాగిస్తున్నారు. మారుతున్న జీవనశైలి, తగ్గుతున్న సంతానోత్పత్తి రేటు, ఆలస్య వివాహాలు వంటి అంశాలు భవిష్యత్తు సామాజిక, ఆర్థిక విధానాల రూపకల్పనలో కీలక పాత్ర పోషించే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ALSO READ: Telangana: మహిళా లెక్చరర్‌కు అసభ్యకర మెసేజ్‌లు.. సీన్ కట్ చేస్తే..