Natural Gas: LPG, CNG, PNG, LNG మధ్య తేడా ఏంటో తెలుసా?
Natural Gas: మిడిల్ ఈస్ట్ ప్రాంతంలో కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్త పరిస్థితుల ప్రభావం ప్రపంచ చమురు మార్కెట్‌పై స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. అంతర్జాతీయంగా చమురు సరఫరా తగ్గుతుందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్న నేపథ్యంలో భారత్‌లో కూడా ఎల్పీజీ అందుబాటు, ధరలపై చర్చ మొదలైంది. ఈ పరిస్థితుల్లో ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వనరులపై ప్రజల్లో ఆసక్తి పెరుగుతోంది. ముఖ్యంగా సహజ వాయువు, ఎల్పీజీ, సీఎన్‌జీ, ఎల్‌ఎన్‌జీ, పీఎన్‌జీ వంటి పదాలు తరచుగా వినిపిస్తున్నప్పటికీ వీటి మధ్య తేడాలు చాలామందికి స్పష్టంగా తెలియవు. ఇవన్నీ గ్యాస్ రూపంలో ఉన్నప్పటికీ తయారీ విధానం, నిల్వ పద్ధతి, వినియోగం పరంగా గణనీయమైన వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయి.
సహజ వాయువు అనేది భూమి లోపల సహజంగా ఏర్పడే శిలాజ ఇంధనం. బొగ్గు, ముడి చమురు మాదిరిగానే ఇది కూడా లక్షల సంవత్సరాల క్రితం చనిపోయిన మొక్కలు, సూక్ష్మజీవుల అవశేషాలు అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, తీవ్రమైన పీడనాలకు లోనవడం వల్ల ఏర్పడింది. ఇందులో ప్రధానంగా మీథేన్ వాయువు ఉంటుంది. ఒక కార్బన్ పరమాణువు, నాలుగు హైడ్రోజన్ పరమాణువులతో కూడిన మీథేన్ సహజ వాయువులో అత్యధిక శాతంలో కనిపిస్తుంది. దీనితో పాటు కొద్దిపాటి కార్బన్ డయాక్సైడ్, నీటి ఆవిరి, ఇతర వాయువులు కూడా కలిసివుంటాయి. సహజ వాయువును కేవలం ఇంధనంగా మాత్రమే కాకుండా రసాయన పరిశ్రమల్లో, ఎరువుల తయారీలో, విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో కూడా విస్తృతంగా వినియోగిస్తున్నారు.
భూగర్భంలో సహజ వాయువు లభించే విధానాన్ని ఆధారంగా తీసుకుని దీనిని రెండు ప్రధాన రకాలుగా విభజిస్తారు. సాంప్రదాయ నిల్వలు సాధారణంగా ముడి చమురు నిల్వలతో కలిసి లేదా వాటి పైన ఒక పొరలా ఉంటాయి. వీటిని వెలికితీయడం సులభంగా ఉంటుంది. మరోవైపు సాంప్రదాయేతర నిల్వలు భూమి లోపల గట్టి రాతి పొరల మధ్య చిక్కుకుపోయి ఉంటాయి. షెల్ గ్యాస్, టైట్ గ్యాస్, కోల్ బెడ్ మీథేన్ వంటి వనరులు ఈ కోవలోకి వస్తాయి. వీటిని వెలికితీయడానికి అధునాతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అవసరం అవుతుంది.
భూమి లోపల నుంచి వెలువడే సహజ వాయువులో మీథేన్‌తో పాటు నీటి ఆవిరి, మలినాలు కూడా ఉంటాయి. శుద్ధి ప్రక్రియ ద్వారా వాటిని తొలగించి స్వచ్ఛమైన వాయువును వేరు చేస్తారు. ఈ ప్రక్రియలోనే ఎల్పీజీ వంటి ఇతర వాయువులు ఉప ఉత్పత్తులుగా లభిస్తాయి. ఈ శుద్ధి చేసిన సహజ వాయువును అవసరానికి అనుగుణంగా సీఎన్‌జీ, ఎల్‌ఎన్‌జీ, పీఎన్‌జీ రూపాల్లో వినియోగిస్తున్నారు.
ఎల్పీజీ అంటే లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్. ఇది ప్రధానంగా ప్రోపేన్, బ్యూటేన్ వాయువుల మిశ్రమం. ముడి చమురును రిఫైనరీల్లో శుద్ధి చేసే సమయంలో లేదా సహజ వాయువు శుద్ధి ప్రక్రియలో ఈ వాయువులు వేరవుతాయి. తరువాత వాటిని ద్రవరూపంలో సిలిండర్లలో నింపి గృహ వంట గ్యాస్‌గా సరఫరా చేస్తారు. స్వచ్ఛంగా నీలం రంగులో మండే లక్షణం దీనికి ప్రత్యేకతగా చెప్పవచ్చు.
సీఎన్‌జీ అంటే కంప్రెస్డ్ నాచురల్ గ్యాస్. ఇది ప్రధానంగా మీథేన్ వాయువే. సహజ వాయువును అధిక పీడనంతో కంప్రెస్ చేసి ప్రత్యేక ట్యాంకుల్లో నిల్వ చేస్తారు. పెట్రోల్, డీజిల్‌తో పోలిస్తే తక్కువ కాలుష్యాన్ని విడుదల చేయడం వల్ల దీనిని పర్యావరణహిత ఇంధనంగా భావిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం కార్లు, బస్సులు, ఆటోలు వంటి వాహనాల్లో సీఎన్‌జీ వినియోగం వేగంగా పెరుగుతోంది.
ఎల్‌ఎన్‌జీ అంటే లిక్విఫైడ్ నాచురల్ గ్యాస్. సహజ వాయువును సుమారు మైనస్ 162 డిగ్రీల సెల్సియస్ వరకు చల్లబరిస్తే అది ద్రవరూపంలోకి మారుతుంది. దీంతో దాని పరిమాణం సుమారు 600 రెట్లు తగ్గిపోతుంది. పైప్‌లైన్ సదుపాయం లేని దేశాలకు భారీ నౌకల ద్వారా సహజ వాయువును రవాణా చేయడానికి ఎల్‌ఎన్‌జీ రూపాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
పీఎన్‌జీ అంటే పైప్డ్ నాచురల్ గ్యాస్. ఇది కూడా సహజ వాయువే కానీ సిలిండర్ల అవసరం ఉండదు. భూగర్భ పైపుల ద్వారా నేరుగా ఇళ్లకు సరఫరా చేస్తారు. ముఖ్యంగా మెట్రో నగరాల్లో వంట గ్యాస్‌గా దీనిని విస్తృతంగా వినియోగిస్తున్నారు. వినియోగించిన మేరకు బిల్లు చెల్లించే విధానం ఉండటం దీనికి మరో ప్రత్యేకత.
ఇటీవల బయోగ్యాస్, బయో-సీఎన్‌జీ వంటి ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనాలపై కూడా దృష్టి పెరుగుతోంది. వ్యవసాయ వ్యర్థాలు, పశువుల పేడ వంటి సేంద్రియ పదార్థాలను గాలి తగలకుండా కుళ్ళబెట్టి తయారు చేసేది బయోగ్యాస్. దీనిని శుద్ధి చేసి అందులోని మలినాలను తొలగించినప్పుడు మీథేన్ శాతం 90% కంటే ఎక్కువగా మారుతుంది. తరువాత దాన్ని అధిక పీడనంతో కంప్రెస్ చేసి సిలిండర్లలో నింపితే దానిని బయో-సీఎన్‌జీ అంటారు. ఇది కూడా సహజ వాయువుతో సమాన లక్షణాలు కలిగి ఉండటంతో వాహనాల్లో ఇంధనంగా వినియోగిస్తున్నారు.
ALSO READ: Aruri Ramesh: సామాన్యుడికి ఒక చట్టం.. కేంద్ర మంత్రి కుమారుడికి మరో చట్టమా?
సహజ వాయువు అనేది భూమి లోపల సహజంగా ఏర్పడే శిలాజ ఇంధనం. బొగ్గు, ముడి చమురు మాదిరిగానే ఇది కూడా లక్షల సంవత్సరాల క్రితం చనిపోయిన మొక్కలు, సూక్ష్మజీవుల అవశేషాలు అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, తీవ్రమైన పీడనాలకు లోనవడం వల్ల ఏర్పడింది. ఇందులో ప్రధానంగా మీథేన్ వాయువు ఉంటుంది. ఒక కార్బన్ పరమాణువు, నాలుగు హైడ్రోజన్ పరమాణువులతో కూడిన మీథేన్ సహజ వాయువులో అత్యధిక శాతంలో కనిపిస్తుంది. దీనితో పాటు కొద్దిపాటి కార్బన్ డయాక్సైడ్, నీటి ఆవిరి, ఇతర వాయువులు కూడా కలిసివుంటాయి. సహజ వాయువును కేవలం ఇంధనంగా మాత్రమే కాకుండా రసాయన పరిశ్రమల్లో, ఎరువుల తయారీలో, విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో కూడా విస్తృతంగా వినియోగిస్తున్నారు.
భూగర్భంలో సహజ వాయువు లభించే విధానాన్ని ఆధారంగా తీసుకుని దీనిని రెండు ప్రధాన రకాలుగా విభజిస్తారు. సాంప్రదాయ నిల్వలు సాధారణంగా ముడి చమురు నిల్వలతో కలిసి లేదా వాటి పైన ఒక పొరలా ఉంటాయి. వీటిని వెలికితీయడం సులభంగా ఉంటుంది. మరోవైపు సాంప్రదాయేతర నిల్వలు భూమి లోపల గట్టి రాతి పొరల మధ్య చిక్కుకుపోయి ఉంటాయి. షెల్ గ్యాస్, టైట్ గ్యాస్, కోల్ బెడ్ మీథేన్ వంటి వనరులు ఈ కోవలోకి వస్తాయి. వీటిని వెలికితీయడానికి అధునాతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అవసరం అవుతుంది.
భూమి లోపల నుంచి వెలువడే సహజ వాయువులో మీథేన్‌తో పాటు నీటి ఆవిరి, మలినాలు కూడా ఉంటాయి. శుద్ధి ప్రక్రియ ద్వారా వాటిని తొలగించి స్వచ్ఛమైన వాయువును వేరు చేస్తారు. ఈ ప్రక్రియలోనే ఎల్పీజీ వంటి ఇతర వాయువులు ఉప ఉత్పత్తులుగా లభిస్తాయి. ఈ శుద్ధి చేసిన సహజ వాయువును అవసరానికి అనుగుణంగా సీఎన్‌జీ, ఎల్‌ఎన్‌జీ, పీఎన్‌జీ రూపాల్లో వినియోగిస్తున్నారు.
ఎల్పీజీ అంటే లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్. ఇది ప్రధానంగా ప్రోపేన్, బ్యూటేన్ వాయువుల మిశ్రమం. ముడి చమురును రిఫైనరీల్లో శుద్ధి చేసే సమయంలో లేదా సహజ వాయువు శుద్ధి ప్రక్రియలో ఈ వాయువులు వేరవుతాయి. తరువాత వాటిని ద్రవరూపంలో సిలిండర్లలో నింపి గృహ వంట గ్యాస్‌గా సరఫరా చేస్తారు. స్వచ్ఛంగా నీలం రంగులో మండే లక్షణం దీనికి ప్రత్యేకతగా చెప్పవచ్చు.
సీఎన్‌జీ అంటే కంప్రెస్డ్ నాచురల్ గ్యాస్. ఇది ప్రధానంగా మీథేన్ వాయువే. సహజ వాయువును అధిక పీడనంతో కంప్రెస్ చేసి ప్రత్యేక ట్యాంకుల్లో నిల్వ చేస్తారు. పెట్రోల్, డీజిల్‌తో పోలిస్తే తక్కువ కాలుష్యాన్ని విడుదల చేయడం వల్ల దీనిని పర్యావరణహిత ఇంధనంగా భావిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం కార్లు, బస్సులు, ఆటోలు వంటి వాహనాల్లో సీఎన్‌జీ వినియోగం వేగంగా పెరుగుతోంది.
ఎల్‌ఎన్‌జీ అంటే లిక్విఫైడ్ నాచురల్ గ్యాస్. సహజ వాయువును సుమారు మైనస్ 162 డిగ్రీల సెల్సియస్ వరకు చల్లబరిస్తే అది ద్రవరూపంలోకి మారుతుంది. దీంతో దాని పరిమాణం సుమారు 600 రెట్లు తగ్గిపోతుంది. పైప్‌లైన్ సదుపాయం లేని దేశాలకు భారీ నౌకల ద్వారా సహజ వాయువును రవాణా చేయడానికి ఎల్‌ఎన్‌జీ రూపాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
పీఎన్‌జీ అంటే పైప్డ్ నాచురల్ గ్యాస్. ఇది కూడా సహజ వాయువే కానీ సిలిండర్ల అవసరం ఉండదు. భూగర్భ పైపుల ద్వారా నేరుగా ఇళ్లకు సరఫరా చేస్తారు. ముఖ్యంగా మెట్రో నగరాల్లో వంట గ్యాస్‌గా దీనిని విస్తృతంగా వినియోగిస్తున్నారు. వినియోగించిన మేరకు బిల్లు చెల్లించే విధానం ఉండటం దీనికి మరో ప్రత్యేకత.
ఇటీవల బయోగ్యాస్, బయో-సీఎన్‌జీ వంటి ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనాలపై కూడా దృష్టి పెరుగుతోంది. వ్యవసాయ వ్యర్థాలు, పశువుల పేడ వంటి సేంద్రియ పదార్థాలను గాలి తగలకుండా కుళ్ళబెట్టి తయారు చేసేది బయోగ్యాస్. దీనిని శుద్ధి చేసి అందులోని మలినాలను తొలగించినప్పుడు మీథేన్ శాతం 90% కంటే ఎక్కువగా మారుతుంది. తరువాత దాన్ని అధిక పీడనంతో కంప్రెస్ చేసి సిలిండర్లలో నింపితే దానిని బయో-సీఎన్‌జీ అంటారు. ఇది కూడా సహజ వాయువుతో సమాన లక్షణాలు కలిగి ఉండటంతో వాహనాల్లో ఇంధనంగా వినియోగిస్తున్నారు.
ALSO READ: Aruri Ramesh: సామాన్యుడికి ఒక చట్టం.. కేంద్ర మంత్రి కుమారుడికి మరో చట్టమా?