Science: వాటర్ ట్యాంకులు ఎత్తులోనే ఎందుకుంటాయో తెలిస్తే అవాక్కవుతారు!
Science: మన ఇళ్లపై లేదా వీధుల చివర కనిపించే నీటి ట్యాంకులు ప్రతిరోజూ మన కళ్లముందే ఉంటాయి. అయితే వాటిని ఎందుకు అంత ఎత్తులో నిర్మిస్తారు, నేలమీదే నిర్మిస్తే సరిపోదా అనే సందేహం చాలా మందికి కలుగుతుంది. దీనికి వెనుక ఉన్న కారణం కేవలం సౌకర్యం మాత్రమే కాదు, బలమైన శాస్త్రీయ సూత్రం కూడా ఉంది. నీటిని ఎత్తులో నిల్వ చేయడం వల్ల గురుత్వాకర్షణ శక్తి ప్రభావంతో అది కిందికి పీడనంతో ప్రవహిస్తుంది. ఈ పీడనాన్ని శాస్త్రంలో హైడ్రోస్టాటిక్ పీడనం అని అంటారు. ట్యాంకు ఎత్తు పెరిగేకొద్దీ ఈ పీడనం కూడా పెరుగుతుంది. సాధారణంగా ప్రతి 10 మీటర్ల ఎత్తుకు చదరపు సెంటీమీటరుకు సుమారు 1 కిలో పీడనం పెరుగుతుంది. అందుకే ఇళ్లలోని కుళాయిలు, షవర్లు, మరుగుదొడ్లలో నీరు బలంగా రావాలంటే ట్యాంకును కనీసం 30 నుంచి 40 మీటర్ల ఎత్తులో ఏర్పాటు చేయడం అవసరం అవుతుంది. ఈ విధంగా ఎత్తు ద్వారా సహజంగా ఏర్పడే పీడనం వల్ల నీరు వేగంగా, సులభంగా వినియోగానికి అందుతుంది.
ఇంకా ఒక ముఖ్యమైన ప్రయోజనం విద్యుత్ ఆదా. ట్యాంకును నేలమీద ఏర్పాటు చేస్తే ప్రతిసారి నీరు ఉపయోగించాలంటే మోటారు నడపాల్సి ఉంటుంది. కానీ ట్యాంకును ఎత్తులో ఉంచితే ఒకసారి నింపిన తర్వాత మళ్లీ మోటారు అవసరం లేకుండానే నీరు అన్ని పైపుల ద్వారా కిందికి ప్రవహిస్తుంది. విద్యుత్తు నిలిచిపోయినా కూడా ట్యాంకులో నిల్వ ఉన్న నీరు పీడనంతో వస్తుండటం వల్ల నీటి సరఫరా అంతరాయం కలగదు. ఇది రోజువారీ అవసరాలకే కాకుండా అత్యవసర పరిస్థితుల్లో కూడా ఎంతో ఉపయోగకరంగా మారుతుంది.
భూమి కింద నిర్మించే ట్యాంకులతో పోలిస్తే ఎత్తులో ఉండే ట్యాంకులు మరింత సౌకర్యవంతంగా ఉంటాయి. భూగర్భంలో ఉన్న ట్యాంకుల్లో లీకేజీలు వచ్చినప్పుడు వాటిని గుర్తించడం కష్టం, మరమ్మత్తులు చేయడం ఖర్చుతో కూడుకున్న పని. అలాగే భూమి కింద ఉండటం వల్ల మురుగునీరు లేదా బ్యాక్టీరియా కలిసే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది. అదే ఎత్తులో నిర్మించిన ట్యాంకులను పరిశీలించడం, శుభ్రపరచడం సులభంగా ఉంటుంది. దీనివల్ల నీటి నాణ్యతను కాపాడుకోవడం కూడా సులభమవుతుంది.
పెద్ద నగరాల్లో, బహుళ అంతస్తుల భవనాల్లో ఈ ఎత్తైన ట్యాంకుల ప్రాధాన్యం మరింత ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఇవి కేవలం రోజువారీ అవసరాలకే కాకుండా అగ్నిప్రమాదాల సమయంలో కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అటువంటి పరిస్థితుల్లో అగ్ని ఆర్పే వ్యవస్థలకు అవసరమైన పీడనంతో నీటిని అందించడానికి ఈ ట్యాంకులు సహాయపడతాయి. పంపులు పనిచేయకపోయినా గురుత్వాకర్షణ శక్తి ద్వారా నీరు వేగంగా ప్రవహించి ప్రమాదాన్ని నియంత్రించడంలో ఉపయోగపడుతుంది. చిన్న ఇళ్లలో ఉండే ప్లాస్టిక్ ట్యాంకుల నుంచి నగరాలకు నీరు సరఫరా చేసే భారీ ట్యాంకుల వరకు ఈ విధానం ఒకటే. ఖర్చును తగ్గిస్తూ, సమర్థవంతమైన నీటి పంపిణీ అందించేందుకు ఈ పద్ధతిని ఆధునిక ఇంజనీరింగ్ ఇప్పటికీ అనుసరిస్తోంది.
ALSO READ: Uppal Balu: టిక్ టాక్ స్టార్ కథ.. స్ఫూర్తిగా నిలిచిన ప్రయాణం
ఇంకా ఒక ముఖ్యమైన ప్రయోజనం విద్యుత్ ఆదా. ట్యాంకును నేలమీద ఏర్పాటు చేస్తే ప్రతిసారి నీరు ఉపయోగించాలంటే మోటారు నడపాల్సి ఉంటుంది. కానీ ట్యాంకును ఎత్తులో ఉంచితే ఒకసారి నింపిన తర్వాత మళ్లీ మోటారు అవసరం లేకుండానే నీరు అన్ని పైపుల ద్వారా కిందికి ప్రవహిస్తుంది. విద్యుత్తు నిలిచిపోయినా కూడా ట్యాంకులో నిల్వ ఉన్న నీరు పీడనంతో వస్తుండటం వల్ల నీటి సరఫరా అంతరాయం కలగదు. ఇది రోజువారీ అవసరాలకే కాకుండా అత్యవసర పరిస్థితుల్లో కూడా ఎంతో ఉపయోగకరంగా మారుతుంది.
భూమి కింద నిర్మించే ట్యాంకులతో పోలిస్తే ఎత్తులో ఉండే ట్యాంకులు మరింత సౌకర్యవంతంగా ఉంటాయి. భూగర్భంలో ఉన్న ట్యాంకుల్లో లీకేజీలు వచ్చినప్పుడు వాటిని గుర్తించడం కష్టం, మరమ్మత్తులు చేయడం ఖర్చుతో కూడుకున్న పని. అలాగే భూమి కింద ఉండటం వల్ల మురుగునీరు లేదా బ్యాక్టీరియా కలిసే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది. అదే ఎత్తులో నిర్మించిన ట్యాంకులను పరిశీలించడం, శుభ్రపరచడం సులభంగా ఉంటుంది. దీనివల్ల నీటి నాణ్యతను కాపాడుకోవడం కూడా సులభమవుతుంది.
పెద్ద నగరాల్లో, బహుళ అంతస్తుల భవనాల్లో ఈ ఎత్తైన ట్యాంకుల ప్రాధాన్యం మరింత ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఇవి కేవలం రోజువారీ అవసరాలకే కాకుండా అగ్నిప్రమాదాల సమయంలో కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అటువంటి పరిస్థితుల్లో అగ్ని ఆర్పే వ్యవస్థలకు అవసరమైన పీడనంతో నీటిని అందించడానికి ఈ ట్యాంకులు సహాయపడతాయి. పంపులు పనిచేయకపోయినా గురుత్వాకర్షణ శక్తి ద్వారా నీరు వేగంగా ప్రవహించి ప్రమాదాన్ని నియంత్రించడంలో ఉపయోగపడుతుంది. చిన్న ఇళ్లలో ఉండే ప్లాస్టిక్ ట్యాంకుల నుంచి నగరాలకు నీరు సరఫరా చేసే భారీ ట్యాంకుల వరకు ఈ విధానం ఒకటే. ఖర్చును తగ్గిస్తూ, సమర్థవంతమైన నీటి పంపిణీ అందించేందుకు ఈ పద్ధతిని ఆధునిక ఇంజనీరింగ్ ఇప్పటికీ అనుసరిస్తోంది.
ALSO READ: Uppal Balu: టిక్ టాక్ స్టార్ కథ.. స్ఫూర్తిగా నిలిచిన ప్రయాణం