Chhatrapati Shivaji: మొఘలుల్ని వణికించిన రియల్ వారియర్
Chhatrapati Shivaji: ధైర్యసాహసాలకు ప్రతిరూపం, దేశభక్తికి ప్రతీక, ఆధ్యాత్మిక నమ్మకాలకు ఆదర్శం, స్వరాజ్య సంకల్పానికి స్ఫూర్తి చిహ్నం అయిన ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ జయంతి నేడు దేశవ్యాప్తంగా ఘనంగా నిర్వహించబడుతోంది. శత్రువుల మధ్యలోనూ ధైర్యంగా నిలబడి స్వతంత్ర రాజ్య స్థాపనకు శ్రీకారం చుట్టిన మహనీయుడిగా ఆయన చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచారు. ఆయన నిర్మించిన మరాఠా సామ్రాజ్యం తరువాతి దశల్లో భారతదేశ వ్యాప్తంగా ప్రభావాన్ని చూపింది. సమర్థ పరిపాలన, కట్టుదిట్టమైన శాసన విధానం, ప్రజాహితం ప్రధాన ధ్యేయంగా పెట్టుకున్న పాలన ద్వారా శివాజీ మహారాజ్ నేటికీ ఆదర్శ పాలకునిగా గుర్తింపు పొందుతున్నారు.
స్వమతాన్ని కాపాడుకుంటూనే ఇతర మతాల పట్ల గౌరవ భావన కలిగి రాజ్యాన్ని నడిపించిన లౌకిక దృక్పథం ఆయన ప్రత్యేకత. యుద్ధరంగంలో అపార వీరత్వం చూపిన యోధుడిగా, రాజకీయంగా తెలివైన నిర్ణయాలు తీసుకున్న రాజనీతిజ్ఞుడిగా, న్యాయబద్ధ పరిపాలన అందించిన నాయకుడిగా ఆయన ఖ్యాతి విశేషం. శివాజీ జీవితం త్యాగం, ధర్మం, స్వాతంత్ర్య సంకల్పం, ప్రజల పట్ల కర్తవ్యనిబద్ధతకు ప్రతీకగా నిలిచింది.
1630 ఫిబ్రవరి 19న మహారాష్ట్రలోని పుణె సమీప శివనేరి కోటలో శివాజీ జన్మించారు. ఆయన పూర్తి పేరు శివాజీ రాజే భోంస్లే. తండ్రి షాహాజీ భోంస్లే బీజాపూర్ సుల్తాన్ సైన్యంలో కీలక హోదాలో ఉన్నారు. తల్లి జిజియాబాయి భక్తిశ్రద్ధలతో కూడిన ధైర్యవంతురాలు. బాల్యంలోనే శివాజీ వ్యక్తిత్వాన్ని తీర్చిదిద్దడంలో ఆమె పాత్ర అమూల్యం. రామాయణం, మహాభారతం వంటి ఇతిహాస కథలను వినిపిస్తూ ధర్మబద్ధత, శౌర్యం, న్యాయం వంటి విలువలను ఆయనలో నాటారు.
పరాయి పాలన పట్ల చిన్ననాటి నుంచే వ్యతిరేక భావన కలిగిన శివాజీ కేవలం 16 ఏళ్ల వయసులోనే తోరణ కోటను స్వాధీనం చేసుకుని స్వరాజ్యానికి పునాది వేశారు. అనంతరం అనేక కోటలను జయిస్తూ తన సైనిక బలాన్ని పెంచుకున్నారు. శత్రువులను ఆశ్చర్యానికి గురిచేసే విధంగా అడవి మార్గాలు, కొండ ప్రాంతాలను ఉపయోగించి యుద్ధాలు చేయడం ఆయన ప్రత్యేక నైపుణ్యం. బీజాపూర్ తరఫున వచ్చిన అఫ్జల్ ఖాన్‌ను యుక్తి ప్రయోగంతో సంహరించడం ఆయన ధైర్యసాహసాలకు నిదర్శనం. కొండాణ, రాజగఢ్, పురందర్ వంటి కోటలను ఆధీనంలోకి తెచ్చుకుని పుణె ప్రాంతంలో బలమైన స్థావరాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.
మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు శివాజీ ఎదుగుదలను గమనించి ఆయనపై చర్యలకు దిగాడు. షైస్తా ఖాన్‌ను దండయాత్రకు పంపినా, శివాజీ ఆకస్మిక దాడితో అతడిని తీవ్రంగా గాయపరిచారు. 1666లో ఆగ్రాలో నిర్బంధంలో ఉన్నప్పుడు అపూర్వమైన ధైర్యంతో అక్కడి నుండి తప్పించుకోవడం చరిత్రలో విశేష ఘట్టంగా నిలిచింది. 1659లో జరిగిన ప్రతాప్‌గఢ్ యుద్ధం, 1660లో పవన్ ఖిండ్ సమరంలో జరిగిన త్యాగం, 1663లో పుణెలో జరిగిన దాడి వంటి సంఘటనలు ఆయన యుద్ధ నైపుణ్యాన్ని చాటిచెప్పాయి. 1670 తరువాత సూరత్ పై దాడులు, దక్షిణ దిశగా విస్తరణ ద్వారా మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని మరింత బలపరిచారు.
శివాజీ పరిపాలనలో సముద్ర రక్షణకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చి బలమైన నౌకాదళాన్ని నిర్మించారు. విదేశీ దాడులను అడ్డుకునే దిశగా తీర ప్రాంత కోటలను బలపరిచారు. యుద్ధాల్లో మహిళల గౌరవాన్ని కాపాడాలని సైనికులకు కఠిన ఆదేశాలు జారీ చేశారు. సమర్థ పాలన కోసం అష్టప్రధాన్ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసి 8 మంది మంత్రులతో పాలన సాగించారు.
1674లో రాయగఢ్ కోటలో జరిగిన ఘన పట్టాభిషేకంతో శివాజీకి ఛత్రపతి బిరుదు లభించింది. 1680 ఏప్రిల్ 3న ఆయన పరమపదించినప్పటికీ, ఆయన స్థాపించిన స్వరాజ్య స్ఫూర్తి తరతరాలకు మార్గదర్శకంగా నిలిచింది. ధైర్యం, దేశభక్తి, న్యాయ పరిపాలనకు శివాజీ మహారాజ్ చిరస్థాయిగా నిలిచే చరిత్ర పురుషుడు.
ALSO READ: T20 World Cup: 8వ ర్యాంక్‌కు దూసుకొచ్చిన ఇషాన్ కిషన్
స్వమతాన్ని కాపాడుకుంటూనే ఇతర మతాల పట్ల గౌరవ భావన కలిగి రాజ్యాన్ని నడిపించిన లౌకిక దృక్పథం ఆయన ప్రత్యేకత. యుద్ధరంగంలో అపార వీరత్వం చూపిన యోధుడిగా, రాజకీయంగా తెలివైన నిర్ణయాలు తీసుకున్న రాజనీతిజ్ఞుడిగా, న్యాయబద్ధ పరిపాలన అందించిన నాయకుడిగా ఆయన ఖ్యాతి విశేషం. శివాజీ జీవితం త్యాగం, ధర్మం, స్వాతంత్ర్య సంకల్పం, ప్రజల పట్ల కర్తవ్యనిబద్ధతకు ప్రతీకగా నిలిచింది.
1630 ఫిబ్రవరి 19న మహారాష్ట్రలోని పుణె సమీప శివనేరి కోటలో శివాజీ జన్మించారు. ఆయన పూర్తి పేరు శివాజీ రాజే భోంస్లే. తండ్రి షాహాజీ భోంస్లే బీజాపూర్ సుల్తాన్ సైన్యంలో కీలక హోదాలో ఉన్నారు. తల్లి జిజియాబాయి భక్తిశ్రద్ధలతో కూడిన ధైర్యవంతురాలు. బాల్యంలోనే శివాజీ వ్యక్తిత్వాన్ని తీర్చిదిద్దడంలో ఆమె పాత్ర అమూల్యం. రామాయణం, మహాభారతం వంటి ఇతిహాస కథలను వినిపిస్తూ ధర్మబద్ధత, శౌర్యం, న్యాయం వంటి విలువలను ఆయనలో నాటారు.
పరాయి పాలన పట్ల చిన్ననాటి నుంచే వ్యతిరేక భావన కలిగిన శివాజీ కేవలం 16 ఏళ్ల వయసులోనే తోరణ కోటను స్వాధీనం చేసుకుని స్వరాజ్యానికి పునాది వేశారు. అనంతరం అనేక కోటలను జయిస్తూ తన సైనిక బలాన్ని పెంచుకున్నారు. శత్రువులను ఆశ్చర్యానికి గురిచేసే విధంగా అడవి మార్గాలు, కొండ ప్రాంతాలను ఉపయోగించి యుద్ధాలు చేయడం ఆయన ప్రత్యేక నైపుణ్యం. బీజాపూర్ తరఫున వచ్చిన అఫ్జల్ ఖాన్‌ను యుక్తి ప్రయోగంతో సంహరించడం ఆయన ధైర్యసాహసాలకు నిదర్శనం. కొండాణ, రాజగఢ్, పురందర్ వంటి కోటలను ఆధీనంలోకి తెచ్చుకుని పుణె ప్రాంతంలో బలమైన స్థావరాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.
మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు శివాజీ ఎదుగుదలను గమనించి ఆయనపై చర్యలకు దిగాడు. షైస్తా ఖాన్‌ను దండయాత్రకు పంపినా, శివాజీ ఆకస్మిక దాడితో అతడిని తీవ్రంగా గాయపరిచారు. 1666లో ఆగ్రాలో నిర్బంధంలో ఉన్నప్పుడు అపూర్వమైన ధైర్యంతో అక్కడి నుండి తప్పించుకోవడం చరిత్రలో విశేష ఘట్టంగా నిలిచింది. 1659లో జరిగిన ప్రతాప్‌గఢ్ యుద్ధం, 1660లో పవన్ ఖిండ్ సమరంలో జరిగిన త్యాగం, 1663లో పుణెలో జరిగిన దాడి వంటి సంఘటనలు ఆయన యుద్ధ నైపుణ్యాన్ని చాటిచెప్పాయి. 1670 తరువాత సూరత్ పై దాడులు, దక్షిణ దిశగా విస్తరణ ద్వారా మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని మరింత బలపరిచారు.
శివాజీ పరిపాలనలో సముద్ర రక్షణకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చి బలమైన నౌకాదళాన్ని నిర్మించారు. విదేశీ దాడులను అడ్డుకునే దిశగా తీర ప్రాంత కోటలను బలపరిచారు. యుద్ధాల్లో మహిళల గౌరవాన్ని కాపాడాలని సైనికులకు కఠిన ఆదేశాలు జారీ చేశారు. సమర్థ పాలన కోసం అష్టప్రధాన్ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసి 8 మంది మంత్రులతో పాలన సాగించారు.
1674లో రాయగఢ్ కోటలో జరిగిన ఘన పట్టాభిషేకంతో శివాజీకి ఛత్రపతి బిరుదు లభించింది. 1680 ఏప్రిల్ 3న ఆయన పరమపదించినప్పటికీ, ఆయన స్థాపించిన స్వరాజ్య స్ఫూర్తి తరతరాలకు మార్గదర్శకంగా నిలిచింది. ధైర్యం, దేశభక్తి, న్యాయ పరిపాలనకు శివాజీ మహారాజ్ చిరస్థాయిగా నిలిచే చరిత్ర పురుషుడు.
ALSO READ: T20 World Cup: 8వ ర్యాంక్‌కు దూసుకొచ్చిన ఇషాన్ కిషన్