తెలంగాణలోని ప్రముఖ శైవ క్షేత్రాల్లో కీసరగుట్ట శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి దేవాలయం ఒకటి. హైదరాబాద్కు సమీపంలోని మేడ్చల్-మల్కాజిగిరి జిల్లాలో కీసర ప్రాంతంలోని కొండపై ఈ పురాతన ఆలయం కొలువై ఉంది. ప్రకృతి అందాల మధ్య ప్రశాంతమైన వాతావరణంలో వెలసిన ఈ క్షేత్రం భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని కలిగిస్తుంది. ఇక్కడ స్వయంభూ శివలింగంగా శ్రీ రామలింగేశ్వర స్వామి భక్తుల పూజలు అందుకుంటున్నారు. అమ్మవారు భవానీ, శివదుర్గతో పాటు సీతారాములు, లక్ష్మీనరసింహ స్వామి విగ్రహాలు కూడా ఆలయంలో దర్శనమిస్తాయి.
కీసరగుట్ట ఆలయానికి రామాయణంతో ముడిపడిన ప్రత్యేక స్థలపురాణం ఉంది. రావణుడిని సంహరించిన తర్వాత శ్రీరాముడు బ్రహ్మహత్యా పాతకం నుంచి విముక్తి పొందేందుకు శివుడిని ఆరాధించాలని భావించాడని పురాణ కథనం చెబుతోంది. ఇందుకోసం కాశీ నుంచి శివలింగాన్ని తీసుకురావాలని హనుమంతుడిని కోరాడు.
అయితే శుభ ముహూర్తం సమీపిస్తున్నప్పటికీ హనుమంతుడు తిరిగి రాలేదు. దీంతో స్వయంగా పరమశివుడే అక్కడ ప్రత్యక్షమై స్వయంభూ శివలింగ రూపంలో వెలిశాడని, శ్రీరాముడు ఆ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి పూజించాడని పురాణ విశ్వాసం. ఈ కారణంగా స్వామివారిని రామలింగేశ్వరుడిగా పిలుస్తారు.
మరోవైపు కాశీ నుంచి తిరిగి వచ్చిన హనుమంతుడు అక్కడ శివలింగం ప్రతిష్ఠించబడటాన్ని చూసి నిరాశ చెందాడని కథనం. తాను తీసుకొచ్చిన 101 శివలింగాలను ఆగ్రహంతో కొండపై వివిధ ప్రాంతాల్లో విసిరివేశాడని చెబుతారు. నేటికీ ఆ శివలింగాలు కొండ పరిసరాల్లో దర్శనమిస్తుండగా భక్తులు వాటిని కూడా ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తారు.
హనుమంతుడి తండ్రి కేసరి పేరుతో ఈ ప్రాంతానికి శ్రీరాముడు ‘కేసరిగిరి’ అని నామకరణం చేశాడని, కాలక్రమేణా అది కీసరగుట్టగా మారిందని స్థలపురాణం వివరిస్తుంది.కీసరగుట్ట ఆలయం శైవ సంప్రదాయానికి, రామభక్తికి, హనుమంతుడి భక్తికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. ఇక్కడి స్వయంభూ శివలింగాన్ని దర్శించుకుంటే మనశ్శాంతి లభిస్తుందని, కష్టాలు, భయాలు, అడ్డంకులు తొలగిపోతాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
కొండపైకి చేరుకుని ఆలయంలోకి అడుగుపెట్టగానే గంటల శబ్దాలు, వేద మంత్రోచ్ఛారణలు, భక్తుల శివనామస్మరణ ఆధ్యాత్మిక వాతావరణాన్ని కలిగిస్తాయి. చాలామంది భక్తులు ఇక్కడ కొంత సమయం ధ్యానం, ప్రార్థనలో గడుపుతారు. ఆలయ పరిసరాల్లోని ప్రశాంత వాతావరణం మనసుకు ఎంతో ఉపశమనాన్ని ఇస్తుంది.
కీసరగుట్ట ఆలయం దక్షిణ భారతదేశ సంప్రదాయ ద్రావిడ ఆలయ నిర్మాణ శైలిని ప్రతిబింబిస్తుంది. కీసరగుట్టలో మహాశివరాత్రి వేడుకలను అత్యంత వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా తెలంగాణతో పాటు ఇతర ప్రాంతాల నుంచి వేలాది మంది భక్తులు తరలివచ్చి స్వామివారిని దర్శించుకుంటారు. రాత్రంతా ప్రత్యేక పూజలు, అభిషేకాలు, భజనలు, శివనామస్మరణతో ఆలయ ప్రాంగణం మార్మోగుతుంది. భక్తితో స్వామివారిని దర్శించుకునే ప్రతి ఒక్కరికీ ఈ క్షేత్రం ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని అందిస్తుంది.