ప్రపంచంలోని వివిధ దేశాలు, సంస్కృతులు, మతాల్లో మరణానికి ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. మరణం తర్వాత ఆత్మ ప్రయాణం ఎలా ఉంటుంది? చనిపోయిన వారి ఆత్మలకు ఏమవుతుంది? అనే ప్రశ్నలకు ఒక్కో సంస్కృతి ఒక్కో విధంగా సమాధానాలు చెబుతుంది. ప్రపంచంలోని అనేక పురాణాల్లో మృత్యుదేవుళ్ల గురించి ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు. హిందూ పురాణాల్లో యమధర్మరాజు, గ్రీకు పురాణాల్లో హేడిస్, ఈజిప్టు పురాణాల్లో అనుబిస్, నార్స్ పురాణాల్లో హెల్ వంటి దేవతలు మరణం, మరణానంతర జీవితానికి ప్రతీకలుగా నిలిచారు.
()యమధర్మరాజు – హిందూ పురాణాలు
హిందూ పురాణాల్లో యమధర్మరాజును మృత్యుదేవుడిగా మరణానంతర లోకానికి అధిపతిగా పూజిస్తారు. సూర్యభగవానుడి కుమారుడిగా యముడికి గుర్తింపు ఉంది. సాధారణంగా చేతిలో పాశం, గదను ధరించి దున్నపోతుపై ప్రయాణించే దేవుడిగా చిత్రిస్తారు. మరణించిన వారి ఆత్మలను వారి కర్మల ఆధారంగా తగిన లోకాలకు చేర్చడం యమధర్మరాజు బాధ్యతగా పురాణాలు వివరిస్తాయి.
యముడు కేవలం మరణానికి మాత్రమే ప్రతీక కాదు. ధర్మాన్ని, న్యాయాన్ని పరిరక్షించే దేవుడిగా కూడా భావిస్తారు. మనుషులు తమ జీవితంలో చేసిన పనులకు అనుగుణంగా ఫలితాలు పొందుతారని హిందూ పురాణాలు చెబుతాయి. మరణం అనివార్యమని, మానవ జీవితం శాశ్వతం కాదని యముడి పాత్ర తెలియజేస్తుంది.
()హేడిస్ – గ్రీకు పురాణాలు
గ్రీకు పురాణాల్లో హేడిస్‌ను పాతాళలోకానికి, మరణించిన వారి లోకానికి అధిపతిగా భావిస్తారు. జ్యూస్, పోసిడాన్‌లకు హేడిస్ సోదరుడు. మరణించిన వారి ఆత్మలు చేరుకునే అండర్‌వరల్డ్‌ను ఆయన పాలిస్తాడని గ్రీకు పురాణాలు చెబుతాయి. హేడిస్‌ను సాధారణంగా మూడు తలలున్న కుక్క సెర్బెరస్‌తో కలిసి చిత్రిస్తారు. మరణించిన వారి లోకంలో క్రమశిక్షణ, న్యాయాన్ని పర్యవేక్షించే దేవుడిగా ఆయనకు గుర్తింపు ఉంది. ఇతర పురాణాల్లోని దుష్ట మృత్యుదేవుళ్ల మాదిరిగా కాకుండా హేడిస్ పాత్ర మరింత సంక్లిష్టమైనదిగా చెబుతారు.
()షినిగామి – జపాన్ పురాణాలు
జపాన్ జానపద కథలు, పురాణాల్లో షినిగామిలను మృత్యుదేవతలు లేదా మరణ ఆత్మలుగా పేర్కొంటారు. షినిగామి అనే పదానికి మరణ దేవుడు లేదా మరణ ఆత్మ అని అర్థం. మరణించిన వారి ఆత్మలను పరలోకానికి తీసుకెళ్లడం, జీవన్మరణ చక్రంలో భాగంగా తమ బాధ్యతలను నిర్వహించడం వీటి విధిగా భావిస్తారు. వీటిని తప్పనిసరిగా చెడు చేసే శక్తులుగా చూడరు. సహజ మరణ ప్రక్రియలో భాగంగా పనిచేసే తటస్థమైన అతీంద్రియ శక్తులుగా జపాన్ పురాణాలు వివరిస్తాయి.
()ప్లూటో – రోమన్ పురాణాలు
రోమన్ పురాణాల్లో ప్లూటోను పాతాళలోకానికి అధిపతిగా, మరణించిన వారి ప్రపంచాన్ని పాలించే దేవుడిగా భావిస్తారు. గ్రీకు పురాణాల్లోని హేడిస్‌తో ప్లూటోకు పోలికలు ఉన్నాయి. పాతాళలోక ద్వారాలపై ఆయనకు నియంత్రణ ఉందని సూచించేలా చేతిలో తాళం చెవితో చిత్రిస్తారు. మరణంతో పాటు సంపదకు కూడా ప్లూటో ప్రతీకగా నిలుస్తాడు. భూమి లోపల దాగి ఉన్న విలువైన ఖనిజాలు, సంపదలకు ఆయన అధిపతి అనే విశ్వాసం ఉంది. జీవితం, మరణం, పునర్జన్మ అనే చక్రాన్ని కూడా ఆయన ప్రతిబింబిస్తాడు.
() యోమ్రా – కొరియన్ పురాణాలు
కొరియన్ పురాణాలు, తూర్పు ఆసియా జానపద విశ్వాసాల్లో యోమ్రాను మృత్యుదేవుడిగా, మరణానంతర లోకానికి పాలకుడిగా భావిస్తారు. యమ లేదా యాన్లువో అనే పేర్లతో కూడా ఆయనకు సంబంధం ఉంది. మరణించిన ఆత్మల విచారణ నిర్వహించడం, వాటి భవిష్యత్తును నిర్ణయించడం యోమ్రా బాధ్యతగా చెబుతారు. వ్యక్తులు జీవించి ఉన్నప్పుడు చేసిన పనులను బట్టి మరణానంతరం వారికి ఎదురయ్యే పరిణామాలను నిర్ణయించే దేవుడిగా ఆయనకు గుర్తింపు ఉంది.