Spiritual: భారతదేశం ఆధ్యాత్మిక సంపదకు నిలయంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. దేశం నలుమూలలా అనేక దేవాలయాలు ఉండగా, ప్రతి ఆలయానికి తనదైన విశిష్టత ఉంది. ముఖ్యంగా హనుమంతుని ఆరాధన భారతీయ సంస్కృతిలో ఎంతో ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంది. శక్తి, భక్తి, ధైర్యానికి ప్రతీకగా భావించే హనుమంతుడు విభిన్న రూపాల్లో దర్శనమిస్తూ భక్తులను ఆశ్చర్యపరుస్తాడు. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న అనేక హనుమాన్ ఆలయాల్లో కొన్ని మాత్రం తమ ప్రత్యేకతలతో భక్తుల మనసులను ఆకట్టుకుంటూ, విశేషమైన ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని కలిగిస్తున్నాయి.
ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలోని రతన్‌పూర్ ప్రాంతంలో ఉన్న గిరిజాబంధ్ హనుమాన్ ఆలయం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. సాధారణంగా పరాక్రమశాలి రూపంలో దర్శనమిచ్చే హనుమంతుడు ఇక్కడ మాత్రం స్త్రీ స్వరూపంలో కొలువై ఉండటం విశేషం. మాతృత్వంతో కూడిన ఈ రూపం భక్తులను ఆకర్షిస్తుంది. విగ్రహం దక్షిణాభిముఖంగా ఉండి, భుజాలపై శ్రీరాముడు, లక్ష్మణుడు కూర్చున్నట్లుగా చెక్కబడి ఉంటుంది. స్వామి పాదాల వద్ద అహిరావణుడు, మహిరావణుడు అణచివేయబడి ఉండటం దుష్టశిక్షణకు ప్రతీకగా భావిస్తారు. సంతానం కోసం, దీర్ఘకాలిక వ్యాధుల నివారణ కోసం ఇక్కడి దర్శనం ఎంతో ఫలప్రదమని భక్తుల విశ్వాసం.
ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ప్రయాగ్‌రాజ్‌లో త్రివేణి సంగమ తీరాన ఉన్న లేటి హనుమాన్ ఆలయం మరో విశిష్ట క్షేత్రంగా నిలుస్తోంది. ఇక్కడ హనుమంతుడు శయన ముద్రలో, అంటే పడుకున్న స్థితిలో దర్శనమివ్వడం ప్రత్యేకత. సుమారు 20 అడుగుల పొడవున్న ఈ విగ్రహం భూమట్టానికి దిగువన ఉంటుంది. ప్రతి సంవత్సరం వర్షాకాలంలో గంగా జలాలు ఆలయంలోకి చేరి స్వామి పాదాలను తాకడం భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది. కుంభమేళా సమయంలో లక్షలాది మంది భక్తులు ఇక్కడికి చేరుకుని దర్శనం చేసుకుంటారు.
మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఇండోర్ సమీపంలో ఉన్న సావేర్ ఉల్టా హనుమాన్ ఆలయం భక్తులను ఆశ్చర్యపరిచే క్షేత్రంగా పేరుగాంచింది. ఇక్కడ హనుమంతుడు తల కిందకు, కాళ్లు పైకి ఉంచిన శీర్షాసన స్థితిలో దర్శనమివ్వడం విశేషం. రామ-రావణ యుద్ధ సమయంలో అహిరావణుడిని సంహరించేందుకు పాతాళ లోకానికి వెళ్లిన సందర్భాన్ని గుర్తు చేస్తూ ఈ రూపం ఏర్పడిందని స్థానికులు చెబుతారు. సుమారు 3 నుండి 4 అడుగుల ఎత్తు ఉన్న ఈ విగ్రహంపై సిందూర అలంకరణ ఉండటం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తోంది.
బీహార్ రాష్ట్రంలోని పాట్నా నగరంలో ఉన్న మహావీర్ మందిర్ ఉత్తర భారతదేశంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ హనుమాన్ క్షేత్రాలలో ఒకటి. ఈ ఆలయంలో గర్భగుడిలో హనుమంతుని రెండు విగ్రహాలు పక్కపక్కనే ఉండటం ప్రత్యేకత. ఒకటి దుష్టశిక్షణకు, మరొకటి భక్తుల రక్షణకు ప్రతీకగా భావిస్తారు. ఈ ఆలయం ఆధ్యాత్మికతతో పాటు సామాజిక సేవలో కూడా ముందంజలో ఉంది. పేద రోగులకు వైద్య సహాయం అందించడం, ప్రసాదంగా ఇచ్చే లడ్డూలకు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉండటం ఈ ఆలయ విశిష్టత.
ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని షాజహాన్‌పూర్ ప్రాంతంలో గార నది మధ్యలో ఉన్న హనుమత్ ధామ్ భారీ విగ్రహంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. సుమారు 104 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న ఈ విగ్రహం ఉత్తర భారతదేశంలోని ఎత్తైన హనుమాన్ విగ్రహాలలో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది. నది మధ్యలో ఉన్న ద్వీపం వంటి ప్రదేశంలో నిర్మించబడిన ఈ క్షేత్రానికి వంతెన ద్వారా చేరుకోవాలి. రాత్రి వేళల్లో విద్యుత్ దీపాల వెలుగులో ఈ విగ్రహం మరింత భవ్యంగా కనిపిస్తుంది. హనుమంతుడు తన గుండెను చీల్చి శ్రీరాముడు, సీతాదేవిని చూపిస్తున్న రూపం భక్తులలో భక్తి భావాన్ని మరింతగా పెంచుతుంది.
ఈ విధంగా దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో విభిన్న రూపాల్లో దర్శనమిస్తున్న హనుమంతుడు భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని అందిస్తూ, తన శక్తి, భక్తి, దయగుణాలను తెలియజేస్తున్నాడు. ప్రతి ఆలయం తన ప్రత్యేకతతో భక్తుల విశ్వాసాన్ని మరింతగా బలపరుస్తోంది.
ALSO READ: Gardening: కరివేపాకు మొక్క గుబురుగా పెరగాలంటే.. ఇది ఒక చెంచా వేస్తే చాలు..